Muratpaşa ve Kepez'de Kentsel Dönüşümde Palplanş İksası ve Komşu Bina Güvenliği

Antalya Palplanş · 28 Ekim 2026

Antalya'nın merkez ilçeleri Muratpaşa ve Kepez'de son yıllarda pek çok eski bina yıkılarak yerine yenisi yapılıyor. Kentsel dönüşüm projeleri genellikle dar parsellerde, iki yanında ve arkasında komşu binalar bulunan, önü yola bakan sahalarda yürütülür. Yeni binaların çoğunda otopark ve sığınak gibi ihtiyaçlar nedeniyle bodrum katlar yer alır. Bodrum kazısı derinleştikçe komşu binaların güvenliği projenin en hassas konusu haline gelir.

Dar Parselde Derin Kazının Riskleri

Komşu binanın temeline çok yakın yapılan bir kazıda, kazı çevresindeki zeminin yanal desteği azalır. İksa yeterli değilse ya da doğru uygulanmazsa şu sorunlar görülebilir:

• Komşu binada oturma ve çatlaklar
• Kaldırım ve yol yüzeyinde çökme
• Yol altındaki su, kanalizasyon ve doğalgaz hatlarında hasar
• Kazı aynasında göçme ve iş güvenliği riski

Bu riskleri azaltmanın yolu, kazıya başlamadan önce uygun bir iksa sistemi kurmaktır. Palplanş, uygun zeminlerde hızlı kurulumu ve sürekli perde oluşturması nedeniyle bu sistemlerden biridir.

Merkez İlçelerde Zemin Durumu

Muratpaşa ve Kepez'in önemli bir bölümü traverten platosu üzerindedir. Bazı bölgelerde yüzeyde dolgu ve toprak örtüsü, altında farklı sertlikte traverten bulunabilir. Kepez'in bazı kesimlerinde ise farklı çökel zeminlerle karşılaşılabilir. Bu çeşitlilik nedeniyle palplanşın uygulanabilirliği parselden parsele değişir. Traverten zeminde çakım konusunu traverten zeminde palplanş çakımı yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Komşu Binaları Korumak İçin Alınan Önlemler

İş öncesi tespit

Kazıya başlamadan önce komşu binaların mevcut durumu fotoğraf ve notlarla kayıt altına alınabilir. Var olan çatlaklar, eğiklikler ve hasarlar belgelenir. Bu kayıt, ileride ortaya çıkabilecek anlaşmazlıklarda tüm taraflar için referans olur.

Titreşim yönetimi

Vibrasyonlu çakım, komşu yapılara titreşim iletir. Eski ve yığma binalar titreşime daha hassas olabilir. Bu nedenle yüksek frekanslı çekiçler, kontrollü çakım hızı ve gerekirse titreşim ölçümü gibi önlemler uygulanır. Konuyu vibrasyonlu çakımda titreşim kontrolü yazımızda inceledik.

Kademeli kazı ve izleme

Kazı, iksa sisteminin öngördüğü kademelerle ilerler. Ankraj ya da destek seviyesine gelmeden aşırı kazı yapılmaz. Kazı süresince iksa üst kotunda ve komşu binalarda basit ölçümlerle hareket takibi yapılabilir. Beklenmedik bir hareket görülürse iş durdurulur ve proje mühendisiyle değerlendirilir.

Ankraj mı, İç Destek mi?

Dar parsellerde ankraj uygulamak her zaman mümkün değildir; ankrajlar komşu parselin altına girer ve bunun için komşunun izni gerekebilir. Bu durumda iç destek sistemleri ya da konsol çalışan daha rijit iksalar değerlendirilir. Seçim, kazı derinliği, zemin ve komşu yapıların durumuna göre proje mühendisi tarafından yapılır.

Söküm Aşaması

Bodrum perdeleri tamamlanıp arka dolgu yapıldığında palplanşlar sökülebilir. Ancak komşu binaya çok yakın profillerin sökümü sırasında zemin hareketi ihtimali dikkate alınmalıdır. Bazı durumlarda komşu tarafındaki profillerin yerinde bırakılması daha güvenli olabilir. Bu karar, maliyet ve risk birlikte değerlendirilerek verilir.

Müteahhit ve Mal Sahipleri İçin Kontrol Listesi

1. Parseli temsil eden güncel bir zemin etüdü hazırlatın.
2. İksa projesini yetkin bir mühendise yaptırın.
3. Komşu binaların mevcut durumunu iş öncesinde kayıt altına alın.
4. Yol ve altyapı hatlarının yerini ilgili kurumlardan öğrenin.
5. Komşuları işin takvimi ve süresi hakkında önceden bilgilendirin.
6. Kazı süresince düzenli izleme yapılmasını sağlayın.

Yol Cephesinde Çalışmak

Kentsel dönüşüm parsellerinin çoğu en az bir cepheden yola bakar. Yol cephesindeki iksa, hem kaldırımı ve yolu hem de yol altındaki altyapı hatlarını korumak zorundadır. Bu cephede ayrıca trafik yükü, iksa hesabında sürşarj olarak dikkate alınır. Çakım sırasında ekipmanın yol üzerinde konumlanması gerekiyorsa, belediyeden gerekli izinlerin alınması ve trafik işaretlemesinin yapılması gerekir.

Muratpaşa'nın merkezi mahallelerinde sokaklar dar olabilir ve ağır ekipmanın manevra alanı sınırlıdır. Bu durumda ekskavatöre takılan vibro çakıcılar, büyük paletli makinelere göre daha pratik bir seçenektir. Profillerin sahaya getirilmesi de trafiğin daha az olduğu saatlere planlanır.

Bina Yıkımı ile İksa Arasındaki Sıra

Kentsel dönüşümde ilk iş eski binanın yıkılmasıdır. Yıkımdan sonra parselde eski temellerin, bodrum duvarlarının ve molozun bir kısmı kalabilir. Palplanş hattı bu kalıntılarla çakışıyorsa, çakım öncesinde hattın temizlenmesi gerekir. Aksi halde profil eski bir temel betonuna takılabilir ve sapabilir. Yıkım ekibi ile iksa ekibinin bu konuda baştan koordinasyon kurması, sahada zaman kaybını önler.

Bir diğer önemli nokta, eski binanın bodrumunun komşu yapıya dayanak oluşturup oluşturmadığıdır. Bazı durumlarda eski bodrum duvarı kaldırıldığında komşu yapının temeli yanal desteğini kaybedebilir. Bu nedenle yıkım ve iksa sırası, komşu yapıların güvenliği gözetilerek planlanmalıdır. Antalya'nın merkez ilçelerinde bu tür ayrıntılar, kentsel dönüşüm projelerinin sorunsuz ilerlemesinde belirleyici olur.

Kentsel dönüşümde bir diğer pratik konu, birden fazla komşu parselin aynı dönemde yenilenmesidir. Yan yana iki parselde aynı anda kazı yapılıyorsa, iksa sistemlerinin birbirini nasıl etkileyeceği ve ankrajların çakışıp çakışmayacağı değerlendirilmelidir. Bu durumda iki projenin mühendisleri ve uygulayıcıları arasında koordinasyon kurulması, Muratpaşa ve Kepez gibi yoğun dönüşüm yaşanan mahallelerde sorunsuz ilerlemenin anahtarıdır.

Sonuç

Muratpaşa ve Kepez'de kentsel dönüşüm, Antalya'nın daha güvenli bir yapı stokuna kavuşması için önemli bir süreçtir. Bu süreçte yeni bina yapılırken eski komşuların zarar görmemesi de en az o kadar önemlidir. Doğru tasarlanmış ve dikkatle uygulanmış bir palplanş iksası bu dengeyi kurmaya yardım eder. Derin kazı iksası hizmetimiz hakkında bilgi alabilir, projeniz için bize ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular